Günde bir söz ýazmagyň geň peýdalary

1986-njy ýyldan 2011-nji ýyla çenli Oprah Winfrey The Oprah Winfrey Show-y alyp bardy. Ol ähli döwürleriň iň ýokary reýtingli gepleşigi boldy we şol wagtlar Demirgazyk Amerikada telewizory bolan islendik adama diýen ýaly tanyşdy.

1980-nji we 1990-njy ýyllarda “Medialaryň şazadasy” diňe teleekranda däl-de, ondan has uzaklara uzalýan bir brend döretdi. Ol soňra milliardere, ýokary derejede tanalýan haýyr-sahawatçy bolmaga hem-de Azatlyk Medaly bilen sylaglanmaga üstünlik gazandy. Şu ähli ajaýyp zatlary başarmaýan wagtyň özünde-de, Oprah bir ýönekeý endige daýanyp geldi: gündelik ýazuw (ýazgy saklamak).

Ýazuw saklamak diýlende, durmuşyň hakynda oýlanyp, ony kagyza geçirmek diýilýär.Ýöne ýönekeýligine garamazdan, gündelik ýazgy saklamak köp üstünlik gazanan adamlaryň karýerasynda möhüm orun tutupdyr.

Görşüňiz ýaly, gündelik ýazgy ýazmak köp ýazyjylaryň iň halaýan endigidir. Mark Twain-den başlap Virginia Woolf-a çenli, Francis Bacon-dan Joan Didion-a çenli, John Cheever-den Vladimir Nabokov-a çenli – olaryň hiç biri gündeliksiz gezmändir. Susan Sontag bir gezek şeýle diýdi: onuň gündeligi onuň özüni “döreden ýeri” eken.

Gündelik ýazgy saklamak beýik akyldarlaryň we oýlap tapyjylaryň arasynda giňden ulanylypdyr: Charles Darwin, Marie Curie, Leonardo da Vinci, Thomas Edison, Albert Einstein. Şonuň ýaly-da, taryh boyunca ýolbaşçylar we syýasatçylar dürli görnüşde gündelik saklapdyrlar: George Washington, Winston Churchill, Marcus Aurelius ýaly şahsyýetler. Sportda-da Katie Ledecky (köp altyn medal eýesi) we dünýä rekordçysy Eliud Kipchoge ýaly atletler gündelik ýazgylaryna daýanyp, tälimlerini gowulandyrýarlar.

Näme üçin taryhda beýik adamlaryň köpüsi ýazuw saklamaga wagt sarp edipdir? Gündelik ýazgy saklamak näme peýda berýär?

Gündelik ýazuw näme edip biler?

Pikirleriňizi kelläňizden çykaryp, kagyza geçirmekden diýen ýaly hemmeler peýdalanyp biler. Ýazuw saklamagyň köp peýdasy bar, olaryň hemmesini bu ýerde agzap biljek däl, ýöne iň gowy görýän käbir zatlarymy aýdyp geçeýin.

1. Köne tejribelerden täze sapaklary öwrenmäge mümkinçilik berýär.

Virginia Woolf öňki ýazgylaryny okaýarka: “köplenç ähmiýetini öň görmedik ýerimden tapýardym” diýipdi.

Öňki ýazgylaryňy okamak, gowy bir kitaby ikinji gezek okamak ýaly. Täze jümleleri tapýarsyň we geçmişe başgaça garaýarsyň. Diňe bu gezek öz durmuşynyň hekaýasyny täzeden okaýarsyň.

2. Ýatkeşligiňi güýçlendirýär.

Cheryl Strayed meşhur Wild atly kitabyny ýazanda gündeligine köp daýandy. Ol şeýle diýipdi: “Meniň gündeligim kim, näme, haçan, nähili we näme sebäpli diýen zatlary ýatlatdy, ýadyň bulaşdyryp biljek zatlaryny anyk saklady, ýöne diňe şonuň bilen çäklenmedi: ol maňa 26 ýaşymdaky özüm hakda hiç ýerden tapyp bilmejek açyk we üýtgewsiz keşbi berdi.”

Wagt garaýşyňy üýtgedýär, sen muny duýmaýarsyň. Şeýle hem pikirleriňi üýtgedýär, sen muny hem bilmeýärsiň. Biziň ynançlarymyz tejribe bilen kem-kemden üýtgeýär, gündelik ýazgy bolsa şol pikiriňi wagtyň içinde doňdurýar. Köne suratlaryňy görmek gyzykly – sebäbi öň nähili görneniňi ýatladýar. Ýöne köne ýazgylaryňy okamak has-da täsin – sebäbi öň nähili pikir edeniňi ýatladýar.

3. Günüňi gowy geçirmäge höweslendirýär.

Günüň ýazyljakdygyny bilmek seni gün batýança bir gowy zat etmäge mejbur edýär. Käwagt öz-özüme aýdýaryn: “Şu gün ýazmaga bir gowy zat bolsun diýýärin.”

4. Ösüşiňi subut edýär.

Şu gün gowy geçen bir zady ýazmak seniň öňki ösüşleriňi görkezýär. Erbet gün gelende öň eden ösüşleriňi ýatdan çykarmak aňsat. Ýöne gündelik ýazgy bilen ýagdaý başga: öňki ýazgylara bir göz aýla – ýyllar boýunça nähili ösüş edenligiňi görersiň.

Ýöne köp peýdasyna garamazdan bir problema bar:

Köp adam gündelik ýazuw endigini halaýar, ýöne ony dowam etdirmekde kynçylyk çekýär. Teoriýada gowy eşidilýär, ýöne ony yzygiderli endige öwürmek başga mesele.

Ýazmak (Journaling) endigini nädip ýola goýmaly?

2012-nji ýylyň noýabrynda 25 ýyllyk telekarýerasy gutarandan soň, Oprah şeýle ýazdy:

“Ýyllar boýy minnetdarlyk duýgusynyň güýjüni wagyz edip geldim. On ýyl boýy bir günüň içinde minnetdar bolan bäş zadymy ýazyp bardym – we size hem şeýdip görkeziň diýip ündedim. Soňra durmuş çylşyrymlaşdy. Jemgyýetçilik işim meni basdy. Käte gündeligimi açyp gördüm, ýöne öňki ýaly yzygiderli ýazmak endigim ýitdi.”

Ol köne gündeliginiň birini eline aldy.

“Indi nämäniň üçin sadadan lezzet duýmaýandygymy geň görýärdim” – diýipdi Oprah. “1996-njy ýyldan bäri baýlygym artdy, jogapkärçiliklerim köpeldi, eýeçiliklerim hem köpelip gitdi; ähli zat göterildi – diňe bagtymyň derejesi ýokarlandy. Köp zat bilen meşgul boldum, hiç zat duýup bilmeýärdim. Diňe iş edýärdim.”

Ol boýun aldy: “Ýöne hakykat şu: men 1996-da-da meşguldym. Diňe minnetdarlygy gündelik möhüm edip goýýardym. Gün dowamynda minnetdar bolara zat gözleýärdim – we hemişe bir zat tapylýardym.”

Adamlar ýazuw saklamagyň peýdasyny bilýärler, ýöne ony ileri tutmaýarlar. Nädip bu endigi aňsatlaşdyrmaly? Nädip ýazuw saklamak artykmaç borç ýaly däl-de, ýeňil bolmaly?

Ýazmagyň (Journaling-iň) iň ýönekeý usuly

Bir ýyllap bu barada köp pikir edip gördüm. Hatda Baron Fig atly premium depder öndürijiler bilen hyzmatdaşlykda Clear Habit Journal-y döretdim – bu diňe ýazuw saklamagy däl-de, islendik endigi ýeňil ediji gural.

Ýöne hakyky hakykaty aýdalyň:

Ýazuw saklamagyň bir “dogry” usuly ýok. Sen islendik ýerde, islendik görnüşde edip bilersiň. Bir bölek kagyz ýa-da boş dokument ýeterlik. Ýöne iň aňsat usul bar:

Günde diňe bir jümle ýaz.

Bir jümlelik gündelik saklamagyň esasy artykmaçlygy – ony etmek ýeňil. Üstünlik duýgusy döredýär. Her gezek ýazanyňda özüňi gowy duýýarsyň. Şol wagt endik dowam edýär.

Bir endigi peýdaly etmek üçin uly zat bolmagy hökman däl.

Ýazuw saklamagy ýeňilleşdirýän soraglar

Her aýyň başynda bir sorag ýazyp goý. Ine, käbir mysallar:

1. Bu gün näme boldy? (Gündelik ýazuw)
2. Bu gün näme üçin minnetdarlyk bildirdim? (Minnetdarlyk gündeligi)
3. Bu günki iň möhüm wezim näme? (Netijelilik gündeligi)
4. Düýn gije nähili ukladym? (Uklama gündeligi)
5. Bu gün özümü nähili duýýaryn? (Keýp gündeligi)

Aşagynda 31 sany setir bar – aýyň her güni üçin bir setir. Şol ýerde günde bir jümle ýaz. Aý tamamlananda, yzyna seredip 31 sözlemli ýazgyny görersiň.

Maksat – ony şeýle ýeňil etmek welin, her gün etmek.

Bir endik artykmaç ýük ýaly bolsa, uzak dowam etmez.

Ýazuw saklamak uly zat bolmaly däl. Diňe günüň hakynda bir jümle ýaz. Depder bilen ýa-da onsuz – mesele ýok.

Esasy zat – her gün azajyk ýazyp, dowam etmek. Madeleine L’Engle aýdypdy: “Her gün azajyk ýaz.”