STRESSIZ ÝAŞAMAGA SYNANŞALYŇ
Bu makala stresi dolylylygyna aýyrmak barada däl — bu mümkin hem däl. Bu makala,
kynçylyklaryň siziň ruhy we fiziki saglygyňyza agram salmagynyň öňüni alýan
usullar toplumyny döretmek baradadyr. Pes stresli durmuş ýörelgesi üçin ajaýyp
gollanma bolan "Stresden uzak durmagyň 4 Modeli" (Gaça durmak,
Üýtgetmek, Kabul etmek we Uýgunlaşmak) görkezilýär. Stresden uzakda bolmak üçin
siz "ýangyn söndüriji" ýaly diňe bolan wakalara jogap bermän, öňünden
işjeň dolandyryş usulyna geçmeli.
1. "Gaça durmagyň" we "Üýtgetmegiň" güýji
Adamlaryň köpüsi duş gelýän her bir stres faktoryna döz gelmelidirler
öýdýärler. Emma stresi dolandyrmagyň iň täsirli ýoly — ilki bilen onuň siziň
durmuşyňyza girmeginiň öňüni almakdyr.
- Gerekmejek stresden gaça duruň: Bu
çäkleri goýmak baradadyr. Eger belli bir adam elmydama siziň energiýaňyzy alýan
bolsa ýa-da belli bir habarlar sizi biynjalyk edýän bolsa, olardan
daşlaşmaga hukugyňyz bar.
- Mysal: Eger işde goşmaça
taslamalary almak sizi ruhy ýadawlyga eltýän bolsa, täze işe
"ýok" diýmek — bu ýaltalyk däl-de, özüňi goramakdyr.
- Ýagdaýy üýtgediň: Eger stres beriji ýagdaýdan
gaçyp bilmeseňiz, onuň işleyişini üýtgediň. Bu köplenç açyk aragatnaşygy
talap edýär.
- Mysal: Öýdeş ýoldaşyňyzyň
gap-gaçlary ýuwmaýandygy üçin içiňizden gahar edip ýörmegiň deregine,
bilelikde iş meýilnamasyny düzüp, şol ýagdaýy üýtgedip bilersiňiz. Şonda
siz diňe stres duýman, eýsem meseläni çözýärsiňiz.
2. "Kabul etmegi" we "Uýgunlaşmagy" öwrenmek
Durmuş size dolandyryp bolmajak zatlary — dykylşyklar, dünýädäki täzelikler
ýa-da ýakynlaryňyzy ýitirmek ýaly wakalary elbetde getirer. Şeýle ýagdaýlarda "Stresden
uzak durmagyň 4 Modeli" içki garaýşyňyzy üýtgetmegi maslahat berýär.
- Üýtgedip bolmajak zady kabul ediň: Kabul
etmek diýmek, şol ýagdaýy halamak däl-de, hakykata garşy "içki
söweşi" bes etmekdir. Bu ýerde esasy açar, öýke-kinäni saklaman,
bagyşlamagy başarmakdyr.
- Mysal: Eger kompaniýada gurluş
üýtgeşmesi bolup geçýän bolsa, ony saklap bilmersiňiz. Ony kabul etmek
size gaharyňyzy getirmäge däl-de, indiki ädimiňize üns bermäge kömek
eder.
- Garaýşyňyzy uýgunlaşdyryň: Uzak möhletleýin
durnuklylyk şu ýerde gurulýar. "Meselelere" däl-de, ýetilmeli
sepgitlere üns berseňiz, bedeniňiziň fiziologiki täsirini durnuksyzlykdan
"akym" ýa-da işjeňlik ýagdaýyna üýtgedersiňiz.
- Mysal: "Men köpçülik öňünde
gaty erbet çykyş edýärin" diýip pikir etmegiň deregine, "Men
täze başarnygy öwrenýärin, her bir ýalňyşlyk bolsa kämilleşmek üçin bir
tejribedir" diýip garaýşyňyzy üýtgediň.
3. Stresi dolandyrmagyň fiziki
esasy
Eger bedeniňiz ýadaw we ejiz ýagdaýda bolsa, diňe pikirleriňiz bilen stresden
gutulyp bilmersiňiz. Uzak möhletleýin stres dolandyryşy üçin fiziki
"gorag" gerekdir.
- 20 minutlyk arakesme (täzelenme):
Yzygiderli fiziki işjeňlik kortizoly peseldýär we endorfinleri
ýokarlandyrýar. Hatda çalt ýöremek hem dartgynly duşuşykdan galan
adrenalinleri "ýakyp" biler.
- Uky gigiyenasy: Uky — beýniniň toksinleri
arassalaýan we emosiýalary işleýän wagtydyr. Dowamly uky bozulmasy
beýniniň "gorku merkezini" (amygdala) has duýgur we gaharjaň
edýär.
- “Minnetdarlyk bildirmek”: Häzirki wagtda Size kömek
edýän birine, ýa-da geçmişde kömek eden birine minnetdarlyk bildirmek Siziň
ünsüňizi "ýetmezçiliklerden" aýryp, "bar bolan"
zatlara gönükdirýär.
Netije
Stresden daşda durmak — bu gysga aralyga ylgaw (estafeta) däl-de,
marafondyr. Bu gerekmejekden gaça durmak üçin batyrgaýlygy, dolandyryp
bolýany üýtgetmek üçin sesiňizi çykarmagy, üýtgedip bolmaýany kabul
etmek üçin pespälligi we pikirleriňizi uýgunlaşdyrmak üçin paýhasy
talap edýär. Bu dört sütün arkaly siz diňe bir stresli döwürlerden aman galman,
eýsem has parahat durmuşy gurarsyňyz.
