Goldilocks Rule: nädip durmuşda we işde motiwasiýa saklamaly

1955-nji ýylda, Kaliforniýanyň Anaheim şäherinde Disneyland ilkinji gezek açylanda, on ýaşly bir oglan içeri girip iş sorady. Şol wagtky zähmet kanunlary ýeňilräkdi we ol oglan $0.50 dollara gollanma kitapçalary satmak üçin iş tapdy.

Bir ýylyň dowamynda ol Disney-yň jady dükanyna geçdi we ol ýerde uly ýaşly işgärlerden dürli tilsimleri öwrenip başlady. Ol myhmanlara kiçi görkezmeler bilen çykyş edip, käbir degişmeler synap gördi. Gysga wagtda onuň jady däl-de, umumy çykyş etmekden lezzet alýandygyny anyklady. Şondan soň onuň maksady komediýaçy bolmak boldy.

Ýaşlyk ýyllarynda ol Los Angelesdäki kiçijik klublarda çykyş edip başlady. Diňleýjiler azdy, çykyşlary bolsa gaty gysga dowam edýärdi – köplenç bäş minutdan köp däldi. Köp adam içmäge ýa-da dostlary bilen gürleşmäge gelýärdi çykyşyna üns berýän ýokdy. Bir gijesi, ol hatda boş kluba çykyş etdi.

Bu işler şöhratly däldi, ýöne onuň ösdürilýändigi şübhesizdi. Ilkinji çykyşlary diňe bir-iki minut dowam edýärdi. Orta mekdebe barýarka, onuň programmasy bäş minutlyk boldy, birnäçe ýyldan soň bolsa on minutlyk çykyş edip başlady. On dokuz ýaşynda ol hepdelik çykyşlaryny dowam etdirýärdi, her gezek takmynan ýigrimi minut. Programmasyny uzaltmak üçin hatda üç goşgyny okaýardy, ýöne başarnyklary ösüşini dowam etdirýärdi.

Ol ýene-de on ýyl synanyşdy, düzediş etdi we türgenleşdi. Telewideniýede ýazuwçy bolup işe girdi we kem-kemden tok-şoularda çykyş edip başlady. 1970-nji ýyllaryň ortalarynda ol “The Tonight Show” we “Saturday Night Live” ýaly meşhur programmalaryň yzygiderli myhmanyna öwrüldi.

Ahyrsoňy, takmynan on bäş ýyldan soň ol meşhurlyga ýetdi. 63 günde 60 şähere gezelenç etdi. Soňra 80 günde 72 şäher. Soň 90 günde 85 şäher. Bir konsertinde Ohio ştatynda 18 695 adam gatnaşdy. Nýu-Ýorkda bolsa üç günlük çykyşyna 45 000 bilet satyldy. Ol žanrynda iň üstünlikli komediýaçylaryň birine öwrüldi.

Onuň ady Stiw Martin.

Stiw Martin 1978-nji ýylda Çikago, Illinoýis ştatynda çykyş edýär. (Surat: Paul Natkin.)

Näme Üçin Motiwasiýa Saklamaly?

Men ýakynda Stiw Martininiň ajaýyp awtobiografiýasy bolan Born Standing Up kitabyny okap boldum.

Martininiň taryhy, endikleri uzak wagtlap dowam etdirmek üçin nämeler gerekdigini gyzykly görkezýär. Komediýa gorkaklar üçin däl. Sahna çykyp çykyş edip, ýekeje-de gülkü almazlygyň adam üçin nähili gorkunç ýagdaýdygyny göz öňüne getirmek kyn däl. Emma Stiw Martin bu gorky bilen on sekiz ýyl dowamly ýüzbe-ýüz boldy. Onuň sözleri bilen aýdylanda:

“10 ýyl öwrenmek, 4 ýyl kämilleşdirmek we 4 ýyl uly üstünlik.”

Näme üçin käbir adamlar, Martin ýaly, endiklerine yzygiderli boýun egýärler – degişmeleri taýýarlamak, surat çekmek ýa-da gitara çalmak ýaly – emma köp adamlar motiwasiýasyny ýitirýär? Biz nädip şolar ýaly endikleri döredip bileris, olar bizi özüne çekýän we ýitip gitmeýän bolsun? Alymlar bu soragy birnäçe ýyllap öwrenýärler. Henizem öwrenmeli zat köp, ýöne iň yzygiderli tapyndylaryň biri şudyr:

Motiwasiýany saklamak we islegi iň ýokary derejede saklamak üçin “ýönekeý dolandyryp boljak kynçylykdaky” işleri ýerine ýetirmek gerek.

Goldilocks Düzgüni

Adam beýnisi kynçylygy gowy görýär, ýöne diňe onuň derejesi amatly bolsa. Mysal üçin, siz tennis oýnamagy halaýarsyňyz we 4 ýaşly bir çaga garşy oýnasaňyz, gaty çalt ýadatjak. Sebäbi bu örän aňsat – siz her setde ýeňersiňiz.

Ýöne eger siz professional tennisçi – Roger Federer ýa-da Serena Williams ýaly birine garşy oýnasaňyz, ýene-de motiwasiýaňyz çalt ýiter, sebäbi bu örän kyn.

Indi deň derejeli biri bilen tennis oýnaýandygyňyzy göz öňüne getiriň. Oýun dowam edýär, käbir setleri siz ýeňýärsiňiz, käbirlerini bolsa ýitirýärsiňiz. Ýeňmäge gowy mümkinçilik bar, ýöne diňe doly synanyşsaňyz. Diňleýiş daralýar, ünsüňiz jemlenýär we siz işiňize doly aralaşýarsyňyz. Ine, bu ýönekeý dolandyryp boljak kynçylyk derejesi – Goldilocks Düzgüniniň esasy mysaly.

Goldilocks Düzgüni aýdýar:

Adamlar iň ýokary motiwasiýany, häzirki başarnyklarynyň çäginde bolan kynçylykly işlerde başdan geçirýärler. Örän kyn däl. Örän aňsat däl. Diňe ýerlikli.

Martininiň komediýa karýerasy bu düzgün üçin ajaýyp mysal. Her ýyl, ol öz çykyşlaryny giňeltdi – ýöne diňe bir ýa-da iki minut goşup. Ol elmydama täze material goşýardy, ýöne şondan öňki gülküli degişmelerini hem goýýardy. Ýeterlik üstünlikler ony höweslendirýärdi we ýeterlik ýalňyşlyklar bolsa ony has köp işlemäge mejbur edýärdi.

Üns Beriň: Ösüşiňizi Ölçäň

Eger maksatlaryňyza ýetmek üçin motiwasiýany saklamagy öwrenmek isleýän bolsaňyz, onda motiwasiýa tapmaçasynyň möhüm ikinji bölegini düşünmeli. Bu, zähmet bilen bagtyň ajaýyp sazlaşygyny gazanmak bilen bagly.

Kynçylyk derejesi amatly bolan meseleler üstünde işlemegiň diňe höweslendiriji däldigi, eýsem uly bagtyň çeşmesi bolandygy ýüze çykaryldy. Psiholog Gilbert Brim şeýle diýipdir:

“Adam bagtynyň möhüm çeşmeleriniň biri – gaty kyn hem däl, gaty ýeňil hem däl meseleler üstünde işlemekdir.”

Bu bagtyň we ýokary netijeliligiň sazlaşygyna käwagt akym diýilýär. Bu, türgenleriň ýa-da artistleriň “zona giren” wagty başdan geçirýän ýagdaýydyr. Akym – işiňize şeýle üns berip, daş-töweregiňizi unutýan psihologiki ýagdaýdyr.

Ýöne bu ýokary öndürijilik ýagdaýyna ýetmek üçin diňe dogry kynçylyk derejesindäki işler bilen çäklenmek ýeterlik däl. Siz şeýle hem derrew ösüşi ölçemeli. Psiholog Jonathan Haidt muny şeýle düşündirýär:

“Akym ýagdaýyna ýetmegiň açarlaryndan biri – her ädimde nähili edýäniniň derrew seslenmesini almakdyr.”

Öz ösüşiňizi dessine görmek örän höweslendiriji. Stiw Martin degişme aýdanda, onuň işländigini ýa-da işlemändigini diňleýjiniň gülküsinden dessine bilýärdi. Şowhunly gülkü döretmegiň nähili endik ediji boljakdygyny göz öňüne getiriň. Martin üçin bir gowy degişmeden alnan oňyn seslenme oňa birnäçe hepde dowam edýän güýç berýärdi.

Ömrüň beýleki ugurlarynda ölçeg başgaça bolýar, ýöne motiwasiýa we bagtyň sazlaşygyny gazanmak üçin hemme ýerde örän möhümdir. Tennisde siz her bir setiň netijesine görä seslenme alýarsyňyz. Nädip ölçelmegine garamazdan, adam beýnisi motiwasiýany saklamak üçin ösüşimizi görmegiň ýoluna mätäç.

Biz ýeňişlerimizi görmeli.

Motiwasiýanyň Iki Ädimi

Eger biz uzak möhletli motiwasiýany saklamagyň syryny düşündirmekçi bolsak, ony şeýdip aýdyp bileris:

1. Goldilocks Düzgünine eýeriň we diňe dolandyrmaga mümkin kynçylykly işler bilen meşgullanyň.

2. Ösüşiňizi ölçäň we mümkin bolsa dessine seslenme alyň.

Özüňi ösdürmegi islemegiň özi aňsat. Emma şoňa ygrarly galmak başga zat.

Eger siz motiwasiýany dowamly saklamak isleýän bolsaňyz, şulardan başlaň:

✔ Ýönekeý dolandyrmaga mümkin kynçylykdan başlaň.

✔ Ösüşiňizi ölçäň.

✔ Prosesi gaýtalaň.