Bir endigi awtomatlaşdyryp, ony gaýtadan pikir etmezden nädip dowam etdirip bolýar

Aug 29, 2025 - 22:03
 0  25
Bir endigi awtomatlaşdyryp, ony gaýtadan pikir etmezden nädip dowam etdirip bolýar

Jon Henri Patterson 1844-nji ýylda Ohio ştatynyň Dayton şäherinde dünýä indi. Ol çagalygyny maşgalasynyň fermasynda işläp we kakasynyň pil kesýän zawodynda nökerçilik edip geçirdi. Dartmut kollejinde okaňsoň, Patterson yzyna Ohio gaýdyp, kömürçüler üçin kiçiräk haryt dükany açdy.

Bu gowy mümkinçilik ýaly görünýärdi. Dükanda bäsdeşlik diýen zat ýokdy we müşderi hemişe bardy, emma näme üçindir Pattersonyň dükany henizem girdeji gazanyp bilmedi.

Ahyrsoňy, sebäbini bilip galdy: işgärleri ondan ogurlyk edýär eken.

XIX asyryň ortalarynda işgärleriň ogurlygy adaty ýagdaýdy. Kwitansiýalar açyk çekmede saklanyp, islendik wagtda üýtgedilip ýa-da ýok edilip bilinýärdi. Wideo kameralary ýokdy, täjirçilik amalyny yzarlap bolýan programma üpjünçiligi-de ýokdy. Siz işgärleriňizi her bir pursatda gözegçilikde saklamasaňyz ýa-da ähli tölegleri özüňiz etmeýän bolsaňyz, ogurlygyň öňüni almak gaty kyn işdi.

Patterson mesele barada pikirlenip ýörkä, “Ritty's Incorruptible Cashier” atly täze oýlap tapylan enjama mahabat gördü. Bu enjam ilkinji kassa maşynydy we onuň awtory hem Daytanyň ýaşaýjysy Jeýms Rittydi. Enjam her tölegden soň pul we kwitansiýalary içki gutuda gulplaýardy. Patterson hersi elli dollardan iki sanysatyn aldy.

Dükandaky işgärleriň ogurlygy şol gije ýok boldy. Alty aýyň dowamynda Pattersonyň işi zyýandan çykyp, 5000 dollar girdeji getirdi – bu häzirki wagtda 100 müň dollardan hem köp degýär.

Patterson enjamdan şeýle täsirlenipdi welin, iş ugruny üýtgetdi. Rittynyň oýlap tapyşynyň hukuklaryny satyn alyp, “National Cash Register Company”-ni döretdi. On ýyl geçmänkä, bu kompaniýada müňden gowrak işgär bardy we Amerikanyň iň üstünlikli kärhanalarynyň birine öwrülýärdi.

Endigi üýtgetmegiň iň gowy usuly

Kassa maşynynyň zehinliligi onuň ahlakly hereketi awtomatlaşdyrmagyndady – ogurlygy hiç diýen ýaly mümkin däl etdi. Patterson işgärleriniň niýetini üýtgetmäge synanyşman, tehnologiýany ulanyp, dogry hereketi awtomatiki ýagdaýda etdi.

Bu gürrüňden ähli endiklere degişli möhüm sapak alyp bolýar: erbet endigi ýatyrmagyň iň gowy ýoly ony mümkin däl etmekdir. Oňat endigi döretmegiň iň gowy ýoly bolsa ony awtomatlaşdyryp, gaýtadan pikir etmezden dowam etdirip bilmekdir.

Adatça, adamlar awtomatlaşdyrmagy pikir edenlerinde, tehnologiýa ýa-da programma üpjünçiligini göz öňünde tutýarlar. Dogrudanam, bu endigi awtomatlaşdyrmagyň ajaýyp usulydyr. Mysal üçin, zähmet hakyndan awtomatiki kesilen pul bilen pensiýa üçin puluňyzy tygşytlap bilersiňiz. Sosial mediýany köp ulanmagy öňüni almak üçin sahypa bloklaýjyny ulanyp bilersiňiz.

Tehnologiýa kyn, ýadaw we çylşyrymly amallary ýeňil, agyr däl we ýönekeý hereketlere öwürýär. Bu dogry hereketi üpjün etmegiň iň ygtybarly we täsirli usulydyr.

Ýöne diňe programma üpjünçiligi däl, gelejekdäki kararlaryňyzy “awtomatlaşdyrmagyň” başga-da köp ýoly bar.

Oňat endikleri berkidýän bir gezeklik hereketler

Oňat endikleri awtomatlaşdyrmagyň iň amaly usullaryndan biri – başda azajyk zähmet talap edýän, emma wagt geçdigiçe girdejisi artýan bir gezeklik kararlar.

Meni şu görnüşli hereketler gyzyklandyrýar: bir gezek edip, dowamly peýda berýän işler. Ýakynda men okyjylarymdan uzak möhletleýin oňat endiklere getirýän iň gowy bir gezeklik hereketlerini soradym.

Ine, meşhur jogaplaryň käbiri:

  • Azyk: Kaloriýa sarp edişi azaltmak üçin ownuk tarelkalar ulanyň.
  • Uky: Telewizory ýatylýan otagdan çykaryň.
  • Öndürijilik: Telefonda oýunlary we sosial media programmalaryny öçüriň.
  • Üns berijilik: Telefony hemişelik “Do Not Disturb” ýagdaýyna geçiriň.
  • Saglyk: Arka agyrysynyň öňüni almak üçin ýokary hilli aýakgap alyň.
  • Maliýe: Hyzmat üpjün edijileriňize jaň edip (kabel, elektrik we ş.m.) arzanladyş soraň.

Bu hereketler diňe bir gezek edilýär, emma netijesi dowamly bolýar: gowy uklamak, sagdyn iýmitlenmek, has netijeli işlemek we pul tygşytlamak.

Awtomatlaşdyrmagyň artykmaçlygy

Matematika we filosof Alfred Nort Waýthed şeýle diýýärdi:

“Medeniýet bizden pikir etmän ýerine ýetirip bolýan amallarymyzyň sanyny artdyrmak arkaly ösýär.”

Häzirki wagtda tehnologiýa we awtomatlaşdyrma has köp gündelik işleri ýerine ýetirip bilýär. Iýmit eltip beriş hyzmatlary siziň üçin söwda edýär. Saglyk hyzmatlary dermanlary awtomatiki täzeläp, öýüňize iberýär. IUD enjamy bolsa çaga bolmazlygy awtopilot ýagdaýda dolandyrýar.

Her bir endigi tehnologiýa ynandyranymyzda, täze ösüş basgançaklaryna üns bermek üçin wagt we energiýany boşadýarys. Durmuşyň mümkin boldugyça köp bölegini awtomatlaşdyryň, şonda aň güýjüňizi maşynlaryň edip bilmeýän işlerine gönükdirip bilersiňiz.

Awtomatlaşdyrma, aýratyn-da, ýeterlik ýygylykda gaýtalanmaýan endikler üçin peýdalydyr. Mysal üçin, maýa goýum portfelini ýylsaýyn balanslaşdyrmak endik bolup bilmeýär, şonuň üçin tehnologiýa bu işleri ýatlamaga kömek edýär.

Awtomatlaşdyrmagyň ýaramaz tarapy

Elbetde, tehnologiýanyň güýji biziň garşymyza hem işleýär.

Seriallary yzygiderli görmek endige öwrülýär, sebäbi durmak synanyşygy dowam etdirmekden has köp güýji talap edýär. Netflix ýa-da YouTube indiki bölümi awtomatiki goýýar, size diňe ekrana seredip oturmak galýar.

Tehnologiýa adamyň islegini derrew ýerine ýetirmäge mümkinçilik berýär. Açlygyň iň ujypsyz alamatynda-da nahar gapyňyza eltilýär. Garawsyzlyk basan pursatda sosial mediýanyň giň älemine gark bolup bilýärsiňiz.

Islegi ýerine ýetirmek üçin talap edilýän zähmet diýen ýaly nola deň bolanda, adam aňsat zatdan aňsat zada geçip, ahyrsoňy has peýdaly, emma kyn işleri etmän biler.

Şahsy tejribämde, men köplenç boş wagtlarda sosial mediýa geçýärin. Ujypsyz ýadawçylykda telefona el uzadýaryn. Muny “diňe dynç almak” diýip düşünmek aňsat, ýöne wagt geçdigiçe bu uly mesele bolup biler. “Diňe bir minut” diýen pikir bilen wagt sowrup, ahyrsoňy möhüm işleri etmän galýarsyň. (Men diňe bir däl: ortaça adam sosial mediýada günüň 2 sagadyny geçirýär. Ýylda goşmaça 600 sagat bilen näme edip bilersiňiz?)

“Atomik endikler” kitabyny ýazýan ylym ýylymda men wagt dolandyryş boýunça täze usul synap gördüm. Her duşenbe kömekçim ähli sosial media akkauntlarymyň parolyny üýtgedýärdi. Men bütin hepde arkaýyn işledim. Anna güni ol täze parollary ýollap, men hepdäniň ahyry sosial mediýadan lezzet aldym. Duşenbe güni bolsa ol ýene parollary üýtgedýärdi. (Kömekçiňiz ýok bolsa, bir dostuňyz bilen bilelikde edip bilersiňiz.)

Iň uly geň galdyryjy zat, meniň näderejede çalt uýgunlaşmagym boldy.

Ilkinji hepdäniň dowamynda sosial mediýa girip durmagyň gereksizdigini duýdum. Munuň sebäbi diňe onuň aňsat elýeterliligindedi. Erbet endik mümkin bolman galanda, men has peýdaly işlere güýç tapdym. Aňsat oýnawaçlary daşymdan aýyranymda, peýdaly işleri etmek has ýeňil boldy.

Indiki ädim

Awtomatlaşdyrma siziň peýdaňyza işlese, gowy endikleriňizi hökmany edýär we erbetlerini mümkin däl edýär. Bu wagtlaýyn erk güýjüne däl-de, geljekdäki hereketiňizi berkidýän iň güýçli usuldyr.

Bir gezeklik strategiki kararlar we tehnologiýany ulanmak arkaly siz üstünlik üçin şert döredip bilersiňiz – ýagny, gowy endikler diňe umyt edilýän netijä däl-de, kepillendirilen netijä öwrülýär.

Atomic_habits Her gün 1% kämilleş (Jamesclear.com)