Aslynda feminizm näme?

"Feminizm" sözi köplenç dürli garaýyşlary, käte bolsa gorkulary we ýalňyş düşünjeleri döredýän düşünjedir. Emma düýp manysynda feminizm — bu örän ýönekeý we ahlaky taýdan esasly bir ýörelge: jynsyýetine garamazdan, her bir adamyň deň hukuklara, mümkinçiliklere we mertebä eýe bolmalydygyna ynanmakdyr.

Feminizm diňe bir "zenanlaryň erkeklerden ileri tutulmagy" däl-de, eýsem jemgyýetdäki ulgamlaýyn deňsizligi aradan aýyrmak ugrundaky hereketdir. Ol aşakdaky esasy sütünlere daýanýar:

Syýasy deňlik: Saýlamak we saýlanmak hukugy.

Ykdysady deňlik: Birmeňzeş iş üçin birmeňzeş zähmet haky we mülk eýeçiligi.

Sosial deňlik: Bilim almak, hünär saýlamak we jemgyýetçilik durmuşyna gatnaşmakda päsgelçilikleriň bolmazlygy.

Şahsy erkinlik: Öz bedeni, saglygy we ykbaly barada kararlary özbaşdak kabul etmek.

Üç tolkun: Feminizimiň taryhy tapgyry

Feminizm taryhyň dowamynda üç sany uly "tolkuny" başyndan geçirdi:

Birinji tolkun (XIX asyr - XX asyryň başy): Esasan zenanlaryň saýlaw hukugyna (suffražizm) we mülk hukugyna gönükdirildi.

Ikinji tolkun (1960-1980-nji ýyllar): Maşgala durmuşy, iş ýerindäki diskriminasiýa we reproduktiw hukuklar ýaly has giň gerimli meseleler gozgaldy.

Üçünji we dördünji tolkun (1990-njy ýyllardan şu güneçä): Indi feminizm diňe bir günbatar medeniýetini däl, eýsem dürli jynslaryň, medeniýetleriň özboluşly kynçylyklaryny (interseksionallyk) hem göz öňünde tutýar. Sanly dünýädäki zorluk we deňsizlik hem esasy mowzuklaryň birine öwrüldi.

Ýalňyş Düşünjeler we Hakykatlar:

Feminizm barada iň köp ýaýran ýalňyş garaýyşlaryň käbirini düzetmek zerurdyr:

"Feminizm erkeklere ýigrençdir": Hakykatda feminizm erkeklere däl, eýsem erkekleri hem, zenanlary hem çäklendirýän "patriarhal" ulgama garşydyr.

"Zenanlar erkekleşmek isleýärler": Feminizm zenanlaryň erkek bolmagyny däl, eýsem zenanlara öz bolşy ýaly bolmaga we şol bir hak-hukuklardan peýdalanmaga mümkinçilik berilmegini talap edýär.

"Bu maşgalany ýykýar": Tersine, feminizm maşgalada birek-birege hormat goýýan, deňhukukly hyzmatdaşlygy goldaýar, bu bolsa maşgalany has-da berkidýär.

Feminizm Erkekler Üçin Näme Berýär?

Feminizm diňe zenanlaryň bähbidine däl. Ol erkekleri hem jemgyýetiň olara ýükleýän agyr ýüklerinden azat edýär:

Erkekleriň hemişe "güýçli" görünmeli we duýgularyny gizlemeli diýen basyşyndan dynmagyna kömek edýär.

Çagalarynyň terbiýesine has ýakyndan gatnaşmaga we maşgala jogapkärçiligini paýlaşmaga ýol açýar.

Erkekleriň hem islendik hünärde (meselem, terbiýeçi, şepagatçy we ş.m) özüni tapmagyna şert döredýär.

Feminizm — bu adalatlylyk hakyndaky taglymatdyr. Ol hiç kimi kemsitmezden, her bir ynsanyň öz ukyplaryny doly amala aşyryp biljek dünýäsini gurmagy maksat edinýär. Jemgyýetiň ösmegi üçin onuň ýarysyny düzýän zenanlaryň sesiniň eşidilmegi, bilim almagy we erkin bolmagy şertdir.