200 gramy bir agaç ýaly köp uglerody sorýar
200 gramy bir agaç ýaly köp uglerody sorýar
Howadan uglerody almak üçin döredilen täze materialyň diňe bir stakany uly agaç bilen deň mukdarda 20 kg parnik gazyny alyp biler.
Klimat krizisine garşy göreşmegiň täsirli usuly bolup biljek sary toz tarapyndan sorulan uglerod howpsuz şekilde ýygnalyp bilner ýa-da içgileri gazlandyrmak ýaly önümçilikde ulanylyp bilner.
Käbir alymlar gazylyp alynýan ýangyçlaryň ýakylmagyndan döreýän gaz zyňyndylaryny azaltmak tagallalary bilen bir hatarda bar bolan kömürturşy gazyny aýryp biljek prosesleri hem gözleýärler.
Gözlegiň esasy awtory, Berkli Kaliforniýa uniwersitetiniň himigi Zihui Zhou bary-ýogy 200 gram materialyň bir ýylda 20 kilograma çenli kömürturşy gazyny sorup biljekdigini aýtdy.
Gözlegçiler "Kowalent organiki çarçuwalar" (COF) diýlip atlandyrylýan bu täze materialy "Nature" žurnalynda çap edilen täze işde jikme-jik beýan edýärler. Ýönekeý göz bilen seredeniňde sary toz ýaly görünýän material kowalent baglanyşyklar bilen bilelikde saklanýan ugleroddan we azotdan ýasalan altyburç gurluşa eýedir.
“Covalent Organic Framework” diýlip atlandyrylýan gözenekli material “COF-999” diýlip atlandyryldy. Çarçuwanyň içinde esasy pH eýe bolan aminler diýilýän birleşmeler bar. Materialdan howa geçende aminler kislotaly kömürturşy gaz molekulalaryny saklap galýarlar.
COF-999 kömürturşy gazyny sormak üçin ýokary kuwwatly, çalt kinetikaly we pes regenerasiýa temperaturasyna (60 ° C) eýe bolan çydamly materialdyr.
Toparyň kowalent organiki çarçuwalar boýunça gözlegleri 20 ýyla golaý wagt bäri dowam edýär. Yaghi we onuň topary täze gözleglerinde COF-999-nyň kömürturşy gazyny siňdirmekde ajaýyp öndürijiligini görkezendigini anykladylar.
Kaliforniýanyň Berkli şäherinde açyk howada 100-den gowrak adsorbsiýa-desorpsiýa siklinde synag edildi we öndürijiligini doly dowam etdirendigi bilindi.
Tejribede şu materialdan doldurylan turbany ýerleşdirdiler we howa geçenden soň kömürturşy gazynyň konsentrasiýalaryny ölçediler. Alnan howa parnik gazyndan doly arassalanypdy.
Hususan-da, COF-999-yň molekulalary siňdirenden soň kömürturşy gazyny çykaryşy umyt berijidir. Şeýle-de bolsa, käbir bilermenler täze maddanyň entek hakyky ýaşaýyş şertlerinde synag edilmändigini we köp soraglaryň jogapsyz galýandygyny aýdýarlar. Gözlegçileriň jogaplary onuň özüne düşýän gymmatyny we peýdalylygyny kesgitlär.
